Dzień z życia tajskiego...

Dzień z życia tajskiego plantatora ryżu

Byapha spogląda przez drzwi swej krytej strzechą bambusowej chaty na Nong Tong – 20 domów stojących na leśnej polanie w prowincji Nan. Chaty te należą do jego przyjaciół i członków jego kalanu, którzy wybrali go na swego przewodniczącego. Byapha musi w ich imieniu rozmawiać z przedstawicielami rządu, który jeszcze do niedawna nie przywiązywał żadnej wagi do życzeń mieszkańców wzgórz północnej Tajlandii. Obecnie jednak rząd zaczął się z nimi liczyć, Byapha i jego pobratymcy nauczyli się bowiem języka narodowego i zaczęli migrować do miasta. Mieszkańcy nie uważają ich już za dziwadła, za przebierańców w cudacznych strojach.

Różową niebieską kamizelką i zielone spodnie, które ma na sobie Byapha, jeszcze przed ślubem utkał na pedałowym warsztacie i ręcznie uszyła jego żona. Byapha chciałbym spełnić oczekiwania obcych, ale przede wszystkim musi zachować tradycje przodków. Ich duchy są przy nich stale obecne, a ich popioły, przeniesione z wioski, którą jego klan ostatnio opuścił, spoczywają w domu duchów nowej wioski. Popioły ojca Byapha z czcią przechowuje na półce w swojej chacie. Nie tylko wierność wobec tradycji każe mu bronić stylu życia klanu. Byapha wie, że jest to najlepszy sposób na przetrwanie. Wraz ze współplemieńcami karczuje las, aby oczyścić ziemię pod uprawę życiodajnego ryżu. Przez dwa trzy lata ziemie jest wystarczająco żyzna, aby wydać dobre plony. Potem wieśniacy muszą się przenieś w inne miejsce. Zanim zasiewane uprzednio odzyska dawną żyzność, musi leżeć ugorem przez dwanaście lat.

Rząd zebrania jednak ludowi Byapha karczowanie kolejnych postaci lasów. Mają uprawiać swoje obecne zbocza, póki ziemia nie zostanie całkowicie wyjałowiona, a plony nie staną się zbyt niskie, by ich wyżywić. To właśnie dlatego wiele pobratymców Byaphy w przeszłości przeznaczyło swą ziemię pod uprawę białego, zawierającego opium maku lekarskiego, który może rosnąć na jałowej ziemi 10 lat, a nawet dłużej. Mak dostarcza też plonów, które wciąż przynoszą wysokie dochody zarówno w Tajlandii, jaki i za granicą. Nałożony przez nowy rząd zakaz uprawy maku ograniczył ludziom możliwości zakupu ryżu, którego im brakuje, nie wspominając już o kupnie luksusowych przedmiotów zachodniej kultury, takich jak radioodbiorniki, talerze, plastikowe miednice i konserwy mięsne.

Odwiedzając rządowe biura mieście, Byapha musi się domagać nie tylko przydziału nowych działek w lesie. Musi przeciwstawić się napływowi zubożałych Tajów z nizin. Jest wiele powodów, dla których ich napływ trzeba powstrzymać. Najgroźniejsze jest stosowanie prze nich metod upraw ziemi, które przyspieszają erozję gleby. Byapha wróci wieczorem i opowie o wszystkim swoim sąsiadom i żonie, która będzie na niego czekać pełna szacunku.

Źródło: Guy Arnold [i in.], Przewodnik po świecie. Ilustrowana encyklopedia geograficzna.; Przegląd Reader's Digest, Warszawa 2000,